exto | kunst, kunstenaars, galeries en exposities

Bart Ensing - Warrelknoest, houten beelden

 
Een warrelknoest is een vergroeiing van een boom; een verdikking, met warrelig, gedraaid hout. Bart Ensing maakt van warrelknoesten en andere, meest zelf gevonden stukken hout, unieke sculpturen.
 
Warrelknoesten vormen een extra uitdaging. Ten eerste zijn ze niet zo makkelijk te vinden, althans, ik heb er nog niet zo veel gevonden. Vaak hebben ze al een mooie vorm van zichzelf. Het is zoeken naar een evenwicht tussen het behouden van de oorspronkelijke vorm, en deze zodanig aanpassen dat ze een mooi geheel vormen. Helemaal of grotendeels abstract.
 
 
In  zijn Natuurdagboek schreef Koos Dijksterhuis een artikel over de warrelknoest:
 
Woekerwarrel

Soms heeft een boom last van een enorme knoest in zijn stam. Het kunnen allerlei bomen zijn, maar berken hebben vaker zulke knoesten dan andere bomen. Ze heten warrelknoesten of warrels.

Zo'n warrel is een woekering, de passieve groeiknoppen schrikken wakker en beginnen als een bezetene te groeien. Dat lijkt op de groei van heksenbezems, maar warrels worden niet door de heksenbezemschimmel veroorzaakt. Waarschijnlijk kunnen allerlei andere aantastingen van de boom wel tot een warrel leiden, bijvoorbeeld een aan een spijker gehangen nestkastje, insectenvraat of een bacteriële infectie.

Waarom een heksembezem als een kluwen twijgjes woekert, maar een warrel als een knoest? Dan zijn er nog gallen in vele soorten en gedaanten. Ook gallen zijn groeistuipen van planten, als reactie op insecten. Woekeringen kosten energie; als wij ze hebben, noemen we ze gezwel of kanker. Woekeraars zijn geldwolven. Woekeren vinden we slecht. Toch staat er in de Bijbel dat we moeten woekeren met onze talenten.
Houtbewerkers vinden woekeringen niet slecht, zij houden van warrelhout. Dat scheurt minder gauw, is mooi en exclusief, want zeldzaam en dus duur. Warrelhout wordt door houtsnijders, houtdraaiers en meubelmakers ook wel wortelhout genoemd, misschien omdat de meeste warrels onder de grond woekeren. Of omdat warrel een minder verkoopbaar woord is. Klinken heksenbezems toverachtig, de woekerwarrel zou ontsproten kunnen zijn aan het denkraam van Marten Toonder. Bovengrondse warrels vallen meer op dan wortelwarrels en zijn bij het hakken van hout vaker de sigaar. Warrels kunnen als voetballen aan de bast kleven, maar ook de hele stam omsluiten. In Amerika zijn warrels gevonden van bijna acht meter doorsnee, woekerend rond de metersdikke stam van een sequoia.

Trouw, 2/12/2011